|
Kynsjúkdómar eru sjúkdómar sem smitast milli einstaklinga við kynmök. Það eru veirur, bakteríur og sníkjudýr sem valda þessum sjúkdómum en þær berast á milli einstaklinga í gegnum slímhúðina sem er í leggöngum, endaþarmi og munni. Til að fá kynsjúkdóm þarf annar aðilinn að vera smitaður. Eina vörnin gegn kynsjúkdómum er að stunda ekki kynmök en hjá þeim sem stunda kynmök er það smokkurinn sem minnkar líkurnar á að einstaklingur fái kynsjúkdóm. Kynsjúkdómar eru alvarlegir sjúkdómar þar sem þeir geta valdið ófrjósemi eða jafnvel dregið fólk til dauða. Smitleiðir
Kynsjúkdómar smitast með óvörðum kynmökum, þ.e. leggangamökum, munnmökum og endaþarmsmökum. Hægt er að smitast af kynsjúkdóm með óhreinum nálum og einnig getur sýkt móðir smitað barn sitt við fæðingu eða brjóstagjöf.
Kynsjúkdómar smitast ekki af klósettsetum, sundlaugum, kossum eða faðmlagi.
Einkenni kynsjúkdóma
Kynsjúkdómar geta valdið verkjum og sviða við þvaglát, útferð úr typpi eða leggöngum, slappleika og sárum á kynfærum. Þessi einkenni koma þó ekki alltaf fram þó einstaklingur sé smitaður af kynsjúkdómi. Helmingur þeirra sem fá kynsjúkdóm vita ekki að þeir eru smitaðir þar sem þeir finna ekki fyrir neinum einkennum. |
Fróðleikur um: Flatlús HIV Klamýdíu Kynfæraáblástur Kynfæravörtur Lekanda Lifrarbólgu Sárasótt
Bæklingur Landlæknisembættisins um kynsjúkdóma |
Greining kynsjúkdóma
Það er misjafn eftir kynsjúkdómum hvernig læknir finnur út hvort einstaklingur sé smitaður af kynsjúkdóm. Oftast eru þeir greindir með þvagprufu, sumir með blóðprufu og enn aðrir með skoðun læknis. Ef einstaklingur telur að hann sé smitaður af kynsjúkdómi getur hann leitað til Göngudeildar húð- og kynsjúkdóma, Fossvogi, sími: 543-6050. Einnig er hægt að leita til læknis eða hjúkrunarfræðings á heilsugæslustöðinni í hverfinu sínu eða til hjúkrunarfræðings hér. Greining kynsjúkdóma er ókeypis.
Meðferð kynsjúkdóma
Suma kynsjúkdóma er auðvelt að lækna og er það gert með sýklalyfjum. Aðra kynsjúkdóma er ekki hægt að lækna og einstaklingar eru með þá alla ævi og jafnvel deyja vegna þeirra. Meðferð kynsjúkdóma er ókeypis.
Spurningar og svör um kynsjúkdóma: Hvað eru kynsjúkdómar?
Kynsjúkdómar eru bakteríur, veirur eða sníkjudýr sem smitast milli manna við óvarin kynmök við sýktan einstakling. Flestir kynsjúkdómar eru læknanlegir en þó ekki allir.
Get ég fengið kynsjúkdóm?
Já, ef þú hefur óvarin kynmök við einstakling sem er með kynsjúkdóm. Margir vita ekki af því ef þeir hafa smitast af kynsjúkdómi og því getur þú aldrei verið viss hvort einstaklingur hafi kynsjúkdóm. Því er öruggast að nota ALLTAF smokk ef þú ert ekki í föstu sambandi.
Hvernig smitast kynsjúkdómar?
Við kynmök, þ.e. leggangamök, munnmök og endaþarmsmök.
Með óhreinum nálum
Frá sýktri móður til barns við fæðingu.
Kynsjúkdómar smitast ekki við kossa og kelerí.
Hvenær á að fara til læknis?
Ef stunduð eru óvarin kynmök, þ.e. kynmök án notkunar smokks
Ef þú ert að byrja í sambandi er gott að báðir aðilar fari í skoðun áður en hætt er að nota smokkinn þ.e.a.s. ef annað ykkur hefur stundað kynmök án smokks
Ef þú hefur grun um að þú hafir smitast af kynsjúkdóm
Hvernig er hægt að koma í veg fyrir kynsjúkdóm?
Með ábyrgri hegðun, þ.e. - Skírlífi (að stunda ekki kynmök)
- Forðast skyndikynni
- Nota alltaf smokkinn
- Varast notkun áfengis og vímefna
Er hægt að bólusetja sig gegn kynsjúkdómum?
Það er hægt að bólusetja sig gegn nokkrum tegundum af kynfæravörtum og lifrarbólgu B. Ekki er hægt að bólusetja sig gegn öðrum kynsjúkdómum.
Ef þú hefur einhverjar spurningar sem þú finnur ekki hér hafðu þá samband við hjúkrunarfræðinginn og fáðu svör við þínum spurningum.
Höfundur:
Helga Lárusdóttir, hjúkrunarfræðingur |
